دانشگاه تبریز *این نشریه حاصل فعالیت مشترک دانشگاه تبریز و انجمن علمی اقتصاد اسلامی ایران است.* نظریه های کاربردی اقتصاد 2423-6586 12 3 2025 09 23 Total Factor Ecological Energy Efficiency and Total Factor Carbon Efficiency of Iranian Provinces: An Application of Data Envelopment Analysis and Tobit Model تحلیل کارایی انرژی کل عوامل اکولوژیکی و کارایی کربن کل عوامل استان‌های ایران: کاربردی از تحلیل پوششی داده و مدل توبیت 49 80 20307 10.22034/ecoj.2025.66157.3409 FA سمیه اعظمی دانشیار گروه اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی و تربیتی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران هاوژین اژند کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی و تربیتی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران Journal Article 2025 03 04 Improving green efficiency as a pathway to sustainable development provides not only environmental benefits but also energy security. This study aims to examine the total factor ecological energy efficiency (ETFEE) and total factor carbon efficiency (TFCEE) of Iranian provinces over the period 2006–2018. To this end, CO₂ emissions for Iranian provinces were calculated in accordance with the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) guidelines. Subsequently, total factor ecological energy efficiency (ETFEE) and total factor carbon efficiency (TFCEE) were estimated using Data Envelopment Analysis (DEA). The results indicate that the average ETFEE and TFCEE of Iranian provinces are 42.67% and 24.98%, respectively. Production has a positive influence on ETFEE and TFCEE in provinces with high and low GDP shares. However, due to heterogeneous results, it cannot be concluded that production has a positive effect on ETFEE and TFCEE in provinces with medium GDP shares. Tobit model estimates indicate that energy intensity has a significant negative impact on both ETFEE and TFCEE, while innovation has a positive and significant effect on these efficiency indicators. The industrial structure does not have a substantial impact on ETFEE or TFCEE. Policy recommendations include energy policy reforms, replacement of outdated equipment, and adoption of modern production technologies to reduce energy intensity. Additionally, support for research and development can substantially enhance energy and carbon efficiency بهبود کارایی سبز به عنوان راهی برای حصول توسعه پایدار نه تنها منافع زیست‌محیطی بلکه امنیت انرژی نیز به همراه دارد. هدف این پژوهش بررسی کارایی انرژی کل عوامل اکولوژیکی و کارایی کربن کل عوامل استان‌های ایران در فاصله زمانی 1397-1385 است. بدین منظور، ابتدا انتشار دی‌اکسید کربن استان‌های ایران مطابق با هیئت بین دولتی تغییرات اقلیمی و سپس کارایی انرژی اکولوژیکی کل عوامل (ETFEE) و کارایی کربن کل عوامل (TFCEE) مطابق با تحلیل پوششی داده ها محاسبه می‌‌شوند. نتایج نشان می‌دهد متوسط ETFEE و TFCEE استان‌های ایران به ترتیب  67/42% و 98/24 % است. تولید تأثیر مثبتی بر ETFEE و TFCEE استان‌های با سهم GDP بالا و سهم GDP پایین دارد. با توجه به ناهمگنی نتایج نمی‌توان ادعا نمود که تولید تأثیر مثبتی بر ETFEE و TFCEE استان‌های با سهم GDP متوسط دارد. نتایج برآورد مدل توبیت حاکی از آن است که شدت انرژی و نوآوری به ترتیب منجر به کاهش و افزایش معنی‌دار شاخص‌های ETFEE و TFCEE می‌شود. ساختار صنعت تأثیر معنی‌داری بر ETFEE و TFCEE ندارد. اصلاح سیاست های انرژی، تعویض تجهیزات فرسوده و قدیمی و استفاده از تکنولوژی جدید تولیدی برای کاهش شدت انرژی توصیه می‌شود. همچنین، حمایت از تحقیق و توسعه کمک شایانی به ارتقاء کارایی انرژی و کربن می‌نماید. https://ecoj.tabrizu.ac.ir/article_20307_964625c957f7d9256b915503c43aa409.pdf