دانشگاه تبریز *این نشریه حاصل فعالیت مشترک دانشگاه تبریز و انجمن علمی اقتصاد اسلامی ایران است.* نظریه های کاربردی اقتصاد 2423-6586 13 1 2026 03 21 Financial Development and Environmental Quality in OPEC countries, Emphasizing the Role of Population, Affluence and Technology توسعه مالی و کیفیت محیط‌زیست: با تأکید بر نقش جمعیت، فراوانی و فناوری (مطالعه موردی کشورهای عضو اوپک) 31 60 20480 10.22034/ecoj.2025.64788.3375 FA محمد اسدی دانشجوی دکتری اقتصاد مالی ، گروه اقتصاد، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه ، ایران الناز انتظار استادیار، گروه اقتصاد، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه ، ایران سید حسین سجادی فر استادیار، گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت، علم و فناوری، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران طاهره آخوندزاده استادیار، گروه اقتصاد، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران Journal Article 2024 12 24 A healthy environment is a cornerstone of sustainable development and plays a vital role in both quality of life and economic growth. Within this framework, financial development emerges as a double-edged factor: while it can enhance environmental quality by facilitating investment in clean technologies and improving resource efficiency, it may simultaneously undermine it by driving higher energy consumption and pollutant emissions. This study examines the relationship between financial development and environmental quality, with a particular focus on the roles of technology, population, and resource abundance. Environmental quality is assessed using two indicators—carbon dioxide emissions and the ecological footprint—while energy intensity is employed as a proxy for technology. The analysis utilizes data from 11 OPEC member countries over the period 1990–2018, applying the Augmented Mean Group (AMG) estimator and the STRIPAT model. The results reveal that financial development increases carbon dioxide emissions and the ecological footprint, with coefficients of 0.106 and 0.093 respectively, thereby deteriorating environmental quality. Furthermore, greater energy intensity, as a proxy for technology, is found to reduce environmental quality, while population growth and affluence exert similarly adverse effects. Causality tests confirm a bidirectional relationship between financial development and environmental quality. These findings suggest that OPEC member countries can improve their environmental performance through investment in clean technologies and by reducing energy intensity. محیط‌زیست سالم یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار است و نقش تعیین‌کننده‌ای در کیفیت زندگی و رشد اقتصادی ایفا می‌کند. در این راستا، توسعه مالی می‌تواند هم فرصتی برای ارتقای کیفیت محیط‌زیست از طریق حمایت از فناوری‌های پاک و بهره‌وری منابع فراهم آورد و هم با افزایش مصرف انرژی و انتشار آلاینده‌ها، تهدیدی برای آن باشد. این مطالعه رابطه میان توسعه مالی و کیفیت محیط‌زیست را، با تأکید بر متغیرهای فناوری، جمعیت و فراوانی منابع، مورد بررسی قرار می‌دهد. در این پژوهش، کیفیت محیط‌زیست با دو شاخص انتشار دی‌اکسیدکربن و ردپای اکولوژیکی سنجیده شده و شدت مصرف انرژی به‌عنوان جانشین فناوری در نظر گرفته شده است. داده‌های ۱۱ کشور عضو اوپک طی دوره ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۸ با بهره‌گیری از روش میانگین گروهی تعمیم‌یافته (AMG) و مدل STRIPAT تحلیل شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد توسعه مالی انتشار دی‌اکسیدکربن و ردپای اکولوژیکی را به‌ترتیب با ضرایب 0.106 و 0.093 افزایش داده و کیفیت محیط‌زیست را تضعیف می‌کند. همچنین نتایج بیانگر آن است که با افزایش شدت مصرف انرژی، به‌عنوان جانشین فناوری، کیفیت محیط‌زیست کاهش می‌یابد و افزایش جمعیت و فراوانی منابع نیز تأثیر منفی مشابهی بر کیفیت محیط‌زیست دارند. نتایج آزمون علیت، وجود رابطه دوسویه میان توسعه مالی و کیفیت محیط‌زیست را تأیید می‌کند. بر این اساس، سرمایه‌گذاری در فناوری‌های پاک و کاهش شدت مصرف انرژی می‌تواند مسیر بهبود وضعیت محیط زیست کشورهای عضو اوپک را هموار سازد.  https://ecoj.tabrizu.ac.ir/article_20480_3a42c78a6939b3c979946f5c056dbe1b.pdf