دانشگاه تبریز *این نشریه حاصل فعالیت مشترک دانشگاه تبریز و انجمن علمی اقتصاد اسلامی ایران است.* نظریه های کاربردی اقتصاد 2423-6586 13 1 2026 03 21 Identification of Drivers and Plausible Scenarios in the Environmental Governance of Tabriz Metropolis شناسایی پیشران‌ها و سناریوهای محتمل در حکمروایی محیط زیست کلانشهر تبریز 111 146 20591 10.22034/ecoj.2025.67491.3432 FA زهرا آذری دانش‌آموخته دکترای اقتصاد نهادگرایی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران رضا کانونی دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران زینب برادران دانش‌آموخته دکترای اقتصاد شهری و منطقه‌ای، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران حسین اصغرپور استاد اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2025 05 28 Urban environmental governance, as a complex and multidimensional domain, requires a profound understanding of the interactions among various actors, institutional structures, and decision-making processes. Urban environmental governance is both a practical and strategic necessity for achieving sustainable development and ensuring the health and well-being of citizens. The present study was conducted to structurally analyze urban environmental governance through a futures studies approach (monitoring the past and present to understand the future) and scenario planning in the metropolis of Tabriz. Methodologically, this research is analytical and exploratory, based on futures studies methods, and is applied in terms of purpose. Data collection was conducted through documentary methods in the theoretical section and through a Delphi survey in the practical section. Data analysis was performed using MICMAC and Scenario Wizard software. The MICMAC output indicated system instability. The variables and factors influencing environmental governance in Tabriz metropolis were categorized into seven components and forty-seven variables. Using MICMAC software, fifteen key factors were identified and, along with forty-nine states, entered into the Scenario Wizard. Scenario Wizard analyses, out of a total of 10,004 possible scenarios, produced seven highly consistent and plausible scenarios. Approximately 57 of the forthcoming conditions for the future of urban environmental governance in Tabriz metropolis indicate a desirable state. Updating and enacting environmental laws and regulations in Tabriz, establishing a Supreme Council for Urban Environment, integrated urban management and planning, planning to address environmental crises, and incorporating environmental policymaking into urban planning are among the most significant key factors influencing the future state of urban environmental governance in the Tabriz metropolis. حکمروایی محیط زیست شهری، به عنوان یک حوزه پیچیده و چندوجهی، نیازمند درک عمیق از تعاملات میان بازیگران مختلف، ساختارهای نهادی و فرایندهای تصمیم­گیری است. حکمروایی محیط زیست شهری یک ضرورت عملی و استراتژیک برای دستیابی به توسعه پایدار و تضمین سلامت و رفاه شهروندان است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل ساختاری حکمروایی محیط زیست شهری با رویکرد آینده­پژوهی (دیده‌بانی گذشته و حال برای شناخت آینده) و سناریونویسی در کلانشهر تبریز انجام شده است. این پژوهش از نظر ماهیت، بر اساس روش علم آینده‌پژوهی، تحلیلی و اکتشافی و بر اساس هدف کاربردی است. گردآوری داده‌ها در بخش نظری به روش اسنادی و در بخش عملی نیز به‌صورت پیمایشی، مبتنی بر تکنیک دلفی بوده است. تحلیل داده­ها با استفاده از نرم­افزار میک­مک و سناریوویزارد انجام شده است. خروجی نرم­افزار میک­مک ناپایداری سیستم را نشان می­دهد. متغیرها و عوامل مؤثر بر حکمروایی محیط زیست در کلانشهر تبریز در 7 مولفه و 47 متغیر دسته­بندی شدند. با استفاده از نرم­افزار میک­مک 15 عامل کلیدی شناسایی شده و با 49 وضعیت مختلف وارد نرم­افزار سناریوویزارد گردید. تحلیل­های سناریوویزارد از بین 10004 سناریو، 7 سناریو با سازگاری بالا و باورکردنی ارائه کرد. در حدود 57 وضعیت‌های پیش‌رو برای آینده حکمروایی محیط زیست شهری کلانشهر تبریز دارای وضعیت مطلوب می‌باشد. به‌روزرسانی و وضع قوانین و آیین‌نامه‌های محیط زیستی در شهر تبریز، تشکیل شورای عالی محیط زیست شهری، مدیریت و برنامه­ریزی یکپارچه شهری، برنامه­ریزی برای مقابله با بحران­های محیط زیستی، اعمال سیاستگذاری­های محیط زیستی در برنامه­ریزی شهری و... برخی از مهمترین عوامل کلیدی موثر در آینده وضعیت حکمروایی محیط زیست شهری کلانشهر تبریز می‌باشند. https://ecoj.tabrizu.ac.ir/article_20591_3200ec6ad2a3e678d67dbfb69edca6a7.pdf