دانشگاه تبریز *این نشریه حاصل فعالیت مشترک دانشگاه تبریز و انجمن علمی اقتصاد اسلامی ایران است.* نظریه های کاربردی اقتصاد 2423-6586 13 3 2026 08 23 Dynamics of Oil Market Shocks, Global Aggregate Demand, and the Iranian Stock Market: A Time-Varying Parameter Structural Vector Autoregression (TVP-SVAR) Approach پویایی‌های شوک‌های بازار نفت، تقاضای کل جهان و بازار سهام ایران: رویکرد مدل خودرگرسیون برداری ساختاری با پارامترهای متغیر در طول زمان (TVP-SVAR) 113 142 21872 10.22034/ecoj.2026.70887.3488 FA معصومه عزیزخانی دانشجوی دکتری، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران حسن قالیباف اصل دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران 0000-0003-4318-2070 میرحسین موسوی دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران Journal Article 2026 01 19 With increasing uncertainty in the global oil market due to political and economic turmoil, understanding how and to what extent the stock market is affected has become important. This paper examines the dynamics of structural shocks in the oil market, global aggregate demand, and the Iranian stock market. Following the Kilian (2009) approach, structural shocks, including oil supply shocks, aggregate demand shocks, and precautionary demand shocks, are identified using the SVAR model, and the effects of these shocks on the Iranian stock market are examined using a Vector Autoregression model with time-varying parameters. For this purpose, monthly time-series data covering the period from December 2008 to September 2025 are used. The results show that oil supply shocks have a negative and short-term effect, aggregate demand shocks have a fluctuating effect that is predominantly close to zero, and precautionary demand shocks have a negative and transitory effect on Iranian stock returns. In addition, return shocks generate a positive but limited response in the market itself, indicating short-term return dependence. The intensity and magnitude of the effects of the shocks increase during periods of political and economic instability, including the twelve-day war between Iran and Israel and the activation of the snapback mechanism. The findings emphasize the importance of distinguishing between different types of oil shocks and taking into account the internal dynamics of the stock market to understand market responses and design optimal economic and investment policies. با افزایش عدم قطعیت در بازار جهانی نفت به دلیل آشفتگی‌های سیاسی و اقتصادی، درک چگونگی و میزان اثرپذیری بازار سهام حائز اهمیت است. این مقاله به بررسی پویایی‌های شوک‌های ساختاری بازار نفت، تقاضای کل جهان و بازار سهام ایران می‌پردازد. مطابق رویکرد کیلیان (2009)، با استفاده از مدل SVAR شوک‌های ساختاری شامل شوک‌های عرضه نفت، تقاضای کل و  تقاضای احتیاطی شناسایی شده­اند و اثرات این شوک­ها بر بازار سهام ایران با استفاده از مدل خودتوضیح برداری با پارامترهای متغیر در طول زمان مورد بررسی قرار گرفته است. برای این منظور از داده­های سری زمانی ماهانه در بازه زمانی آذر 1387 تا شهریور 1404 استفاده شده است. نتایج نشان داد شوک عرضه نفت اثر منفی و کوتاه‌مدت، شوک تقاضای کل اثر نوسانی و عمدتاً نزدیک به صفر و شوک تقاضای احتیاطی اثر منفی و گذرا بر بازده سهام ایران دارد. همچنین، شوک‌های بازده بر خود بازار واکنش مثبت اما محدود ایجاد می‌کنند که نشان‌دهنده وابستگی کوتاه‌مدت بازده است. شدت و دامنه اثرات شوک‌ها در دوره‌های بی‌ثباتی سیاسی–اقتصادی از جمله جنگ دوازده روزه ایران و اسرائیل و فعال شدن طرح مکانیسم ماشه تشدید می‌شود. یافته‌ها بر اهمیت تفکیک انواع شوک‌های نفتی و توجه به پویایی‌های درونی بازار سهام برای درک واکنش بازار و طراحی سیاست‌های اقتصادی و سرمایه‌گذاری بهینه تأکید دارد. https://ecoj.tabrizu.ac.ir/article_21872_0a3c1f6993b7743b294a6aba02258fe4.pdf