دانشگاه تبریز *این نشریه حاصل فعالیت مشترک دانشگاه تبریز و انجمن علمی اقتصاد اسلامی ایران است.* نظریه های کاربردی اقتصاد 2423-6586 12 4 2025 12 22 Analyzing and Examining the Impact of U.S. Economic Sanctions on Business Cycles in the Economy of the Islamic Republic of Iran واکاوی و بررسی اثرگذاری تحریم‌های اقتصادی ایالات متحده آمریکا بر چرخه‌های تجاری در اقتصاد جمهوری اسلامی ایران 1 28 20362 10.22034/ecoj.2025.66230.3414 FA سعید ایرانمنش استادیار گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت، اقتصاد و حسابداری، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران Journal Article 2025 03 04 Today, Iran faces the issue of economic sanctions. These sanctions have been imposed by various institutions and countries in different forms against the Islamic Republic of Iran since 1979. Economic sanctions have affected large sectors of the Iranian economy and have created new conditions within the economic structure of the country. One area of impact of these sanctions is the flow of business cycles in Iran. The objective of this paper is to examine the extent of the impact of U.S. economic sanctions on business cycle flows in Iran. To quantify the effects of economic sanctions, an Economic Sanctions Index was developed. For this purpose, 20 experts and specialists in the field of economic sanctions were consulted, and their opinions were collected using fuzzy questionnaires. Then, using fuzzy logic in MATLAB, the Economic Sanctions Index was calculated for the period 1979–2022. Subsequently, using the sanctions index, the impact of economic sanctions on business cycle flows was analyzed using the autoregressive method over the period 1979–2022 in EViews. The results indicate that economic sanctions imposed on the Islamic Republic of Iran have led to deeper recessions and longer recession periods in the Iranian economy. امروزه کشور ایران با مسئله تحریمهای اقتصادی مواجه است. این تحریم‌ها از سوی نهادها و کشورهای مختلف دنیا و به شکل‌های متنوع از سال 1979 میلادی علیه جمهوری اسلامی ایران اعمال شدهاند. تحریم‌های اقتصادی، بخش‌های گسترده‌ای از اقتصاد ایران را تحت تاثیر خود قرار دادهاند و باعث به وجود آمدن شرایط جدیدی در بدنه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران شدهاند. یکی از محلهای اثر تحریمها بر جریان چرخه‌های تجاری جمهوری اسلامی ایران است. هدف این مقاله، بررسی میزان اثرگذاری تحریمهای اقتصادی ایالات متحده آمریکا بر جریان چرخههای تجاری در کشور ایران است. به منظور کمیسازی اثر تحریمهای اقتصادی، شاخص تحریمهای اقتصادی محاسبه شد. به منظور به دست آوردن این شاخص، به 20 نفر از فعالان و صاحب نظران حوزه اقتصاد تحریم مراجعه شد و نظرات آنها با استفاده از پرسشنامههای فازی جمعآوری شد. سپس با استفاده از منطق فازی در فضای نرمافزار MATLAB، شاخص تحریمهای اقتصادی برای بازه زمانی 2022-1979 محاسبه شد. پس از آن با استفاده از شاخص تحریمها، میزان اثرگذاری تحریمهای اقتصادی بر جریان چرخههای تجاری با استفاده از روش خود رگرسیون در بازه زمانی 2022 - 1979 و در فضای نرم‌افزار ایویوز مورد بررسی قرار گرفت. نتایج به دست آمده نشان میدهد که تحریمهای اقتصادی اعمال شده علیه جمهوری اسلامی ایران منجر به عمیقتر شدن رکود اقتصادی و طولانیتر شدن دورههای رکودی در اقتصاد ایران شدهاند.

https://ecoj.tabrizu.ac.ir/article_20362_b73ccc971ce8b1f31584a05550e23eb4.pdf

دانشگاه تبریز *این نشریه حاصل فعالیت مشترک دانشگاه تبریز و انجمن علمی اقتصاد اسلامی ایران است.* نظریه های کاربردی اقتصاد 2423-6586 12 4 2025 12 22 Evaluating the Role of Monetary Factors in Iran's Inflation: A NARDL Approach with Emphasis on Structural Breaks ارزیابی نقش عوامل پولی در تورم ایران: رهیافت NARDL با تأکید بر شکست‌های ساختاری 29 58 20385 10.22034/ecoj.2025.66845.3420 FA پریناز داداش زاده ریشکانی دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران قدرت اله امام وردی استادیار گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران ابوالفضل غیاثوند استادیار گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران Journal Article 2025 04 23 Assessing the factors that amplify inflation in the economy of any country is essential from multiple perspectives, as inflation not only has economic implications but also social and political effects. Accordingly, the present study examines the impact of various factors, including interest rates, money supply, budget deficits, and government debt to banks, on Iran’s inflation rate using the NARDL econometric approach over the period 1993–2022. The long-term results indicate that a positive shock to money supply has a positive effect on the inflation rate. A positive shock to the budget deficit also exerts a positive impact on inflation, meaning it increases inflation in Iran. Conversely, a positive shock to the interest rate shows an inverse effect on inflation, such that an increase in interest rates leads to a reduction in inflation. Finally, a positive shock to government debt to banks has a positive effect on inflation. Based on these findings and the variables studied, it is recommended that budget deficits be financed through channels other than borrowing from the central bank, to break the link between budget deficits, money supply, and inflation. Additionally, reducing the nominal interest rate on bank loans could help lower production costs and, ultimately, control inflation through reduced cost pressures. ارزیابی عوامل تقویت کننده تورم در اقتصاد هر کشوری از جهات گوناگون حائز اهمیت است، چرا که علاوه بر بعد اقتصادی، پدیده تورم آثار اجتماعی، سیاسی نیز در پی خواهد داشت. از این روی، مطالعه حاضر به بررسی اثرات عوامل مختلفی همچون نرخ بهره، نقدینگی، کسری بودجه، میزان بدهی دولت به بانکها و غیره بر نرخ تورم ایران با استفاده از رهیافت اقتصادسنجی NARDL طی دوره 1372-1401 است. نتایج بلندمدت نشان داد که شوک مثبت نقدینگی، اثری مثبت بر نرخ تورم میگذارد. شوک مثبت کسری بودجه بر نرخ تورم نیز مثبت بوده و به عبارتی دیگر اثر افزایشی بر تورم ایران داشته است. شوک مثبت نرخ بهره اثری معکوس بر نرخ تورم نشان داده و به عبارتی با افزایش نرخ بهره، نرخ تورم کاهش یافته است. در نهایت شوک مثبت بدهی دولت به بانکها اثر مثبت بر نرخ تورم داشته است. با توجه به نتایج به دست آمده و متغیرهای مطالعه، به جهت کنترل نرخ تورم، پیشنهاد میگردد که تأمین کسری بودجه از کانالی به جز استقراض از بانک مرکزی انجام پذیرد تا حلقه ارتباطی کسری بودجه، نقدینگی و تورم قطع گردد. همچنین کاهش نرخ سود علی الحساب تسهیلات بانکی با هدف کاهش هزینههای تولید و در نهایت کنترل تورم از کانال کاهش فشار هزینه ها است.

https://ecoj.tabrizu.ac.ir/article_20385_e7f21dd226cadc4be35df09f3b1ab5fd.pdf

دانشگاه تبریز *این نشریه حاصل فعالیت مشترک دانشگاه تبریز و انجمن علمی اقتصاد اسلامی ایران است.* نظریه های کاربردی اقتصاد 2423-6586 12 4 2025 12 22 Impact of National and Global Uncertainty on Iran’s Trade Balance and Selected Trading Partners with an Emphasis on Export Diversification: A Time-Varying Parameter Approach اثر نااطمینانی‌ ملی و جهانی بر تراز تجاری ایران و شرکای تجاری منتخب با تاکید بر تنوع صادراتی: رویکرد پارامترهای متغیر در زمان 59 96 20614 10.22034/ecoj.2025.68379.3443 FA ابراهیم انواری استاد، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0000-0002-6050-8645 احمد صلاح منش دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران نرگس خاتون پیرهادی تواندشتی دانشجوی دکتری اقتصاد دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران Journal Article 2025 08 09 In most developing countries today, the foreign trade sector is considered a key lever for economic growth and development. One of the main factors determining an economy’s vulnerability to various forms of uncertainty lies in the composition of its output, reflected in the structure of its export and import commodities. Countries with high export diversification enjoy more stable foreign-exchange earnings and greater resilience in the face of different types of uncertainty. Accordingly, this study investigates the impact of national and global uncertainty on Iran’s trade balance and its selected trading partners (China, India, and Turkey), with an emphasis on export diversification, using the Vector Autoregression (VAR) method and a time-varying parameter connectedness approach over the period 2004:04–2022:12. The variables used in the research include Iran’s uncertainty, global uncertainty, exports to selected countries, imports from selected countries, bilateral real exchange rate, trade balance, GDP ratio between the two countries, and the export diversification index. The results indicated that Iran’s domestic uncertainty had a greater impact on the variables related to bilateral trade among the countries studied than global uncertainty. During periods of improved export diversification, the effect of uncertainty was weaker—a finding clearly evident in the net pairwise directional connectedness results for Turkey and India. Notably, the Iran–India bilateral trade model effectively reflected the relationship between export diversification and uncertainty. امروزه در بیشتر کشورهای در حال توسعه بخش تجارت خارجی به عنوان اهرم رشد و توسعه اقتصادی مورد توجه قرار گرفته است. یکی از مولفه‌های تعیین‌کننده آسیب‌پذیری اقتصادها از انواع نااطمینانی‌ها را باید در نوع ترکیب کالاهای تولیدی که نمود آن در ترکیب کالاهای صادراتی و وارداتی قابل مشاهده است، مورد توجه قرار داد. کشورهایی با تنوع کالاهای صادراتی بالا از درآمد ارزی پایدار و ثبات بیشتر در مواجه با انواع نااطمینانی برخوردارند. از این روی، در این تحقیق اثر نااطمینانی‌ ملی و جهانی بر تراز تجاری ایران و شرکای تجاری منتخب (چین، هند و ترکیه) با تاکید بر تنوع صادراتی، با استفاده از روش خودرگرسیون بردای و رویکرد اتصالات پارامترهای متغیر در زمان، طی دوره 2004:04-2022:12 بررسی شده است. متغیرهای تحقیق شامل نااطمینانی ایران، نااطمینانی جهانی، صادرات به کشور منتخب، واردات از کشور منتخب، نرخ ارز واقعی دوطرفه، تراز تجاری، نسبت تولید ناخالص داخلی دو کشور و شاخص تنوع صادراتی بوده است. برخی از نتایج نشان داد که نااطمینانی ایران نسبت به نااطمینانی جهانی اثرگذاری بیشتری بر متغیرهای مرتبط با تجارت دوجانبه کشورهای مورد مطالعه داشته است. دوره‌های بهبود تنوع صادراتی، اثر نااطمینانی کمرنگ‌تر بوده است. نتیجه‌ای که در یافته‌های خالص اتصالات جفتی جهت دار دو کشور ترکیه و هند به وضوح قابل مشاهده بوده است. نکته حائز اهمیت اینکه مطابق نتایج الگوی تجارت دوجانبه ایران - هند، تنها رابطه بین تنوع صادراتی و نااطمینانی را به خوبی انعکاس داده شده است.

https://ecoj.tabrizu.ac.ir/article_20614_2a697249df34471dd2fccfb1cc8c1749.pdf

دانشگاه تبریز *این نشریه حاصل فعالیت مشترک دانشگاه تبریز و انجمن علمی اقتصاد اسلامی ایران است.* نظریه های کاربردی اقتصاد 2423-6586 12 4 2025 12 22 Examining the Impact of Oil Prices and Economic Policy Uncertainty on Inflation: A Novel Wavelet Quantile Transformation Approach بررسی تأثیر قیمت نفت و نااطمینانی سیاست اقتصادی بر تورم: رویکرد نوین تبدیل کوانتایل موجک 97 122 20937 10.22034/ecoj.2025.66674.3419 FA علی مریدیان دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران حسن حیدری. استاد گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران سید مهدی حسینی دانشیار (مدرس ارشد) امور مالی در دانشگاه اکستر، اکستر، دوون، بریتانیا حشمت الله عسگری استاد گروه اقتصاد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام Journal Article 2025 04 12 This study examines the effect of oil prices and economic policy uncertainty on inflation over the period 2008 to 2023. The main objective of this research is to analyze the complex dynamics between these variables over different time horizons and under different market conditions (such as bull and bear markets). In this study, the wavelet quantile transformation method is used and the effect of oil prices and economic policy uncertainty on the distribution of inflation over different time horizons is simultaneously examined; the use of quantile transformation allows for a more detailed analysis of the relationships between variables over different time horizons and shows that the impact of economic and policy shocks on inflation is different in different quantiles. The results show that oil prices have a significant impact on inflation, but this impact is different in the short, medium and long term. The impact of oil prices on inflation is greater in the short term and decreases over time. Economic policy uncertainty also has a significant effect on inflation, especially when the market is facing high policy volatility. This effect is particularly pronounced in the upper quantiles (i.e., when inflation is at higher levels). Using the quantile wavelet transform has allowed researchers to more accurately analyze the relationships between variables over different time horizons and under different market conditions. This method shows that the impact of economic and policy shocks on inflation varies across quantiles. The results of this study help economic policymakers better understand the effects of key variables such as oil prices and economic policy uncertainty on inflation and adopt more effective strategies in the face of these challenges. این مطالعه به بررسی اثر قیمت نفت و نااطمینانی سیاست اقتصادی بر تورم طی دوره زمانی 2008 تا 2023 می‌پردازد. هدف اصلی این تحقیق، تحلیل پویایی‌های پیچیده بین این متغیرها در افق‌های زمانی مختلف و تحت شرایط بازارهای مختلف (مانند بازارهای صعودی و نزولی) است. در این مطالعه از روش تبدیل کوانتایل موجک و بررسی هم‌زمان اثر قیمت نفت و نااطمینانی سیاست اقتصادی بر توزیع تورم در افق‌های زمانی مختلف استفاده شده است؛ استفاده از تبدیل کوانتایل این امکان را فراهم می‌کند که روابط میان متغیرها در افق‌های زمانی مختلف به‌صورت دقیق‌تر تحلیل شود و نشان می‌دهد که تأثیر شوک‌های اقتصادی و سیاستی بر تورم در کوانتایل‌های مختلف متفاوت است. نتایج نشان می‌دهد که قیمت نفت تأثیر معناداری بر تورم دارد، اما این تأثیر در بازه‌های زمانی کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت متفاوت است. تأثیر قیمت نفت بر تورم در بازه‌های زمانی کوتاه‌مدت بیشتر است و با گذر زمان کاهش می‌یابد. نااطمینانی سیاست اقتصادی نیز اثر قابل توجهی بر تورم دارد، به‌ویژه در شرایطی که بازار با نوسانات بالای سیاستی مواجه است. این اثر به ویژه در کوانتایل‌های بالا (یعنی زمانی که تورم در سطوح بالاتر است) بیشتر مشاهده می‌شود. استفاده از تبدیل موجک کوانتایلی به محققان این امکان را داده تا روابط میان متغیرها را در افق‌های زمانی مختلف و در شرایط متفاوت بازار به طور دقیق‌تری تحلیل کنند. این روش نشان می‌دهد که تأثیر شوک‌های اقتصادی و سیاستی بر تورم در کوانتایل‌های مختلف، متفاوت است. نتایج این مطالعه به سیاست‌گذاران اقتصادی کمک می‌کند تا درک بهتری از اثرات متغیرهای کلیدی مانند قیمت نفت و نااطمینانی سیاست اقتصادی بر تورم داشته باشند و در مواجهه با این چالش‌ها استراتژی‌های مؤثرتری را اتخاذ کنند.

https://ecoj.tabrizu.ac.ir/article_20937_c88d9cbc4d35f05d7abce28b8515922f.pdf

دانشگاه تبریز *این نشریه حاصل فعالیت مشترک دانشگاه تبریز و انجمن علمی اقتصاد اسلامی ایران است.* نظریه های کاربردی اقتصاد 2423-6586 12 4 2025 12 22 Impact of the Economic Uncertainty Index on the Acceleration of Housing Price Growth and Changes in Housing Transaction Volume in Iran تأثیر شاخص عدم اطمینان اقتصادی بر شتاب رشد قیمت و تغییرات تعداد معاملات مسکن در ایران 123 148 20481 10.22034/ecoj.2025.67346.3428 FA علیرضا گلپایگانی دانشجوی دکتری، گروه اقتصاد، واحد الیگودرز، دانشگاه آزاد اسلامی، الیگودرز، ایران غلامعلی حاجی دانشیار، گروه اقتصاد، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران محمد خرسند زاک استادیار، گروه ریاضی، واحد الیگودرز، دانشگاه آزاد اسلامی، الیگودرز، ایران Journal Article 2025 05 17 This paper examines the complex and multifaceted impact of economic uncertainty on the acceleration of housing price growth and changes in transaction volumes, to analyze market milestones and instabilities. First, an economic uncertainty index is constructed by averaging the standardized volatility of seven macroeconomic variables. Using this index, a random-effects panel data model is estimated for 30 provinces over the period from 2008 to 2023. Subsequently, for structural analysis, a stochastic dynamic general equilibrium (DSGE) model based on the optimization behavior of households and banks is calibrated using Bayesian methods. The results indicate that economic uncertainty has a positive and significant effect on the acceleration of housing price growth, but an insignificant effect on the acceleration of changes in housing transaction volume. Structural analysis via the DSGE model provides a deep interpretation of these dual findings, revealing a “stagflationary divergence.” Price acceleration exhibits resilience due to the dominance of speculative demand (housing as a safe asset) over the initial precautionary behavior of consumer buyers. In contrast, transaction acceleration experiences a pronounced boom–bust cycle: an initial speculative surge is quickly followed by a sharp decline caused by affordability crises and credit contraction, explaining the negligible average effect. This divergence suggests that in the Iranian economy, housing prices have become decoupled from fundamental market factors, necessitating dual-policy measures that aim to manage investment-driven demand and support consumer-driven demand simultaneously. این مقاله به بررسی تأثیر پیچیده و چندوجهی عدم اطمینان اقتصادی بر شتاب رشد قیمت و تغییرات تعداد معاملات تمرکز دارد تا نقاط عطف و ناپایداری‌های بازار را تحلیل کند. ابتدا، شاخص عدم اطمینان اقتصادی از طریق میانگین‌گیری نوسانات استانداردشده هفت متغیر کلان اقتصادی ساخته میشود. با استفاده از این شاخص، مدل داده‌های پانلی با اثرات تصادفی برای ۳۰ استان کشور طی دوره ۱۳۸۷ تا ۱۴۰۲ براورد میشود. سپس، برای تحلیل ساختاری یافته‌ها، یک مدل تعادل عمومی پویای تصادفی مبتنی بر رفتار بهینه‌یابی خانوارها و بانک‌ها، با استفاده از روش‌های بیزی کالیبره میگردد. براساس نتایج عدم اطمینان اقتصادی، تأثیری مثبت و معنادار بر شتاب رشد قیمت مسکن، اما تأثیر غیرمعنادار بر شتاب تغییرات تعداد معاملات مسکن دارد. تحلیل ساختاری مدل DSGE، تفسیری عمیق برای این یافته‌های دوگانه ارائه داده و از یک «واگرایی تورمی-رکودی» پرده برمی‌دارد. شتاب قیمت به دلیل غلبه تقاضای سفته‌بازانه (مسکن به عنوان دارایی امن) بر احتیاط اولیه خریداران مصرفی، مقاومت از خود نشان می‌دهد. در مقابل، شتاب معاملات یک چرخه رونق-رکود شدید را تجربه می‌کند؛ یک جهش هیجانی اولیه که به سرعت جای خود را به یک سقوط عمیق ناشی از بحران استطاعت‌پذیری و انقباض اعتبار می‌دهد و این امر، بی‌معنا بودن اثر متوسط آن را توضیح می‌دهد. این واگرایی نشان می‌دهد که در اقتصاد ایران، قیمت مسکن از بنیادهای واقعی بازار جدا شده و باید سیاست‌های دو وجهی با هدف مدیریت همزمان تقاضای سرمایه‌ای و حمایت از تقاضای مصرفی طراحی شود.

https://ecoj.tabrizu.ac.ir/article_20481_bd8edf3afe5ffbe92012c28713c8763a.pdf

دانشگاه تبریز *این نشریه حاصل فعالیت مشترک دانشگاه تبریز و انجمن علمی اقتصاد اسلامی ایران است.* نظریه های کاربردی اقتصاد 2423-6586 12 4 2025 12 22 Analyzing Taxpayers' Tax Behavior with a Behavioral Economics Approach: Examining the Willingness to Pay Taxes Through a Discrete Choice Test تحلیل رفتار مالیاتی مودیان با رویکرد اقتصاد رفتاری: بررسی تمایل به پرداخت مالیات از طریق آزمون انتخاب گسسته 159 176 20569 10.22034/ecoj.2025.67336.3434 FA مژگان معلمی استادیار گروه اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران یگانه موسوی جهرمی استاد گروه اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0001-9281-6119 سحر دهقان سازمان امور مالیاتی کشور، تهران، ایران احسان اله محمدرضائی دانشجوی دوره دکتری مرکز تحصیلات تکمیلی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 2025 05 26 Combating tax evasion is one of the primary responsibilities of an economic system and, at its core, the tax administration of every country. Behavioral economics offers methods for achieving this goal. Since behavior is part of culture and culture itself is shaped by habits, if individuals can be led to believe that tax compliance is a correct habit, they will internalize it as a permanent behavior. Given that no structured research has yet been conducted on the role of habit strength in tax behavior, this study aimed to identify behavioral factors that influence the transformation of the habit of tax evasion into that of tax compliance. After reviewing the relevant literature and interviewing tax experts and representatives of various professional associations, eight cognitive biases were identified as components influencing tax behavior. Considering the number of levels for each component, 21,000 possible choice combinations were generated. Therefore, based on the D-efficient design method and using SAS software, ten choice cards were designed. Ultimately, after collecting completed questionnaires from real (individual) taxpayers in the city of Tabriz who were active during 2023 and 2024, the data were analyzed using the ordered logit model in STATA 13 software. The results revealed that cognitive biases, including the endowment effect, nudge effect, prospect theory, and present bias, significantly impact taxpayers’ behavior. Policymakers can leverage these cognitive biases to break the old habit loop and establish a new one oriented toward tax compliance. مبارزه با فرار مالیاتی از وظایف نظام اقتصادی و در رأس آن نظام مالیاتی هر کشور است و اقتصاد رفتاری روشهائی برای دستیابی به این هدف ارائه میکند. با توجه به اینکه رفتار بخشی از فرهنگ است و فرهنگ توسط عادات ایجاد میشود؛ بنابراین اگر بتوان فرد را به این باور رساند که تمکین مالیاتی یک عادت صحیح است؛ فرد تمکین مالیاتی را به رفتار دائمی خود تبدیل میکند. با توجه به اینکه تا به حال پژوهش مدونی در مورد نقش قدرت عادت بر رفتار مالیاتی انجام نگرفته است این پژوهش با هدف شناسائی عوامل رفتاری موثر بر تغییر عادت فرار به عادت تمکین مالیاتی؛ انجام گرفت. پس از بررسی ادبیات مربوطه، انجام مصاحبه با کارشناسان مالیاتی و صنوف مختلف، هشت سوگیری شناختی به عنوان مولفههای موثر در رفتار مالیاتی شناسایی شدند که با در نظر گرفتن تعداد سطوح هر مولفه، 21000 حالت انتخاب بهوجود آمد. بنابراین بر اساس روش «D-بهینه» و با استفاده از نرم افزار SAS، ده کارت انتخاب طراحی شد و در نهایت پس از تکمیل پرسشنامه از مودیان مالیاتی حقیقی شهر تبریز که در سالهای 1402 و 1403 فعال بودهاند، اطلاعات با استفاده از روش لاجیت ترتیبی در نرمافزار STATA 13 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد سوگیریهایی مانند «اثر مالکیت»، «اثر تلنگر»، «نظریه چشمانداز» و «سوگیری به حال» بر رفتار مالیاتی مودیان تاثیر معنادار دارند. سیاستگذاران با استفاده از این سوگیریهای شناختی میتوانند حلقه عادت قبلی را بشکنند و یک حلقه عادت جدید در مسیر تمکین مالیاتی ایجاد کنند.

https://ecoj.tabrizu.ac.ir/article_20569_b5f5e126e0d45d4614dc9cd407fef719.pdf

دانشگاه تبریز *این نشریه حاصل فعالیت مشترک دانشگاه تبریز و انجمن علمی اقتصاد اسلامی ایران است.* نظریه های کاربردی اقتصاد 2423-6586 12 4 2025 12 22 Examining the Relationship between Unemployment Insurance Coverage and Unemployment Duration in Iran before and after the COVID-19 Pandemic بررسی رابطه پوشش بیمه بیکاری با مدت بیکاری در ایران قبل و پس از همه‌گیری کوید 19 177 210 20814 10.22034/ecoj.2025.65985.3403 FA عباس خندان استادیار، گروه اقتصاد امور عمومی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران فاطمه امیری دانشجو کارشناسی ارشد، گروه اقتصاد امور عمومی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران مجید افشاری راد دانشیار، گروه اقتصاد امور عمومی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Journal Article 2025 04 26 Unemployment coverage through social insurance is one of the public policy measures aimed at mitigating the social consequences of unemployment. However, providing generous benefits over a prolonged period, according to job search theory, can negatively affect the re-employment incentives of the unemployed and lead to longer unemployment durations. This study uses combined quarterly data from Iran’s Labor Force Survey conducted by the Statistical Center of Iran for the years 2018–2023 to examine the relationship between unemployment insurance coverage and unemployment duration. Using this combined dataset, the study evaluates how this relationship changed as a result of the COVID-19 pandemic compared to the pre-pandemic period. The findings indicate that women, single individuals, urban residents, young people, highly educated individuals, those who left work due to low income, dismissal, retirement, or illness, apprentices, government employees, self-employed and freelance workers, individuals with limited work experience, and those seeking employment in the service sector, on average, experience longer unemployment durations, holding other factors constant. Furthermore, it was found that in eight provinces—Sistan and Baluchestan, Bushehr, Semnan, Yazd, Hormozgan, Alborz, East Azerbaijan, and Kerman—the average unemployment duration is longer than in Tehran. Regarding the main research question, the results confirm a positive relationship between unemployment insurance coverage and unemployment duration. Unemployment benefit recipients’ experience, on average, 1.453 months longer unemployment spells. Notably, the effect of unemployment insurance coverage on unemployment duration during the COVID-19 pandemic increased to 2.651 months, representing an intensification of approximately 1.198 months. پوشش بیکاری از طریق بیمههای اجتماعی یکی از سیاستگذاریهای عمومی به منظور کاهش پیامدهای اجتماعی معضل بیکاری است. با این وجود، اعطای مقرریهای سخاوتمندانه برای یک مدت برقراری طولانی طبق نظریة جستجوی شغل میتواند تأثیری منفی بر انگیزه اشتغال مجدد بیکاران داشته و به طولانی شدن مدت بیکاری منجر شود. این مقاله با ترکیب دادههای فصلی طرح آماری نیروی کار مرکز آمار ایران برای سالهای 1397 تا 1401 به بررسی رابطه بین پوشش بیمه بیکاری و مدت بیکاری میپردازد. با استفاده از این مجموعه ترکیبی، تغییر این رابطه در نتیجه همهگیری کوید 19 نسبت به قبل ارزیابی میگردد. یافتههای پژوهش بطور کل نشان دادند که زنان، مجردین، شهرنشینان، جوانان، افراد تحصیلکرده، افرادی که به دلایلی مثل پایین بودن درآمد، اخراج، بازنشستگی، یا بیماری ترک کار داشتهاند، کارآموزان، کارکنان بخش دولتی، کارکن مستقل و مشاغل آزاد، افراد با سابقه کار پایین، و افرادی که در بخش خدمات در جستجوی شغل هستند، با ثبات سایر عوامل بطور متوسط مدت بیکاری طولانیتری را تجربه خواهند کرد. علاوه بر این، مشخص شد که در 8 استان از جمله سیستان و بلوچستان، بوشهر، سمنان، یزد، هرمزگان، البرز، آذربایجان شرقی و کرمان متوسط مدت بیکاری طولانیتر از تهران است. در خصوص سؤال اصلی پژوهش، نتایج بدست آمده مؤید یک رابطه مثبت بین بیمه بیکاری و مدت بیکاری است به گونهای که مقرریبگیران بیکاری بطور متوسط 453/1 ماه مدت بیکاری طولانیتری دارند. نکته جالب توجه اینکه تأثیر پوشش بیمه بیکاری بر مدت بیکاری در دوران همهگیری به 651/2 ماه رسیده و حدود 198/1 ماه تشدید شده است.

https://ecoj.tabrizu.ac.ir/article_20814_72bb482162688130da0b83f74ab08ca8.pdf

دانشگاه تبریز *این نشریه حاصل فعالیت مشترک دانشگاه تبریز و انجمن علمی اقتصاد اسلامی ایران است.* نظریه های کاربردی اقتصاد 2423-6586 12 4 2025 12 22 Impact of Globalization and Institutional Quality on Gender Inequality with Emphasis on Political Equality and Human Capital تأثیر جهانی شدن و کیفیت نهادها بر نابرابری جنسیتی با تأکید بر برابری سیاسی و سرمایه انسانی 211 240 21034 10.22034/ecoj.2025.68618.3448 FA زهرا صادقی معتمد دانشجو دکتری علوم اقتصادی، گروه اقتصاد دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران ابوالفضل شاه آبادی استاد گروه اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران حمید کردبچه دانشیار گروه اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران Journal Article 2025 08 17 Inequality is one of the most important issues in economic development. Evidence shows that inequality has a direct impact on growth (due to reduced domestic demand), wealth concentration, individuals' economic opportunities, social cohesion, welfare, and crime (due to feelings of social injustice). Therefore, excessive inequality is detrimental to economic development and can also affect the effectiveness of economic development aid. Inequality can exist between individuals, groups, or nations. One type of inequality concerns gender. Gender inequality is an economic and vital issue. For the global economy to flourish, an equal playing field for women and men must be established. The aim of this study is to examine the impact of globalization and institutional quality on gender inequality, with emphasis on the role of political equality and human capital, during the period 2008-2020. This study employs the two-step Generalized Method of Moments (GMM) and panel data from selected countries. The results indicate that the effect of globalization on gender inequality is positive and significant, while the effects of institutional quality, political equality, and human capital on gender inequality are negative and significant. The findings highlight the importance of improving institutional quality and enhancing political equality and human capital in reducing gender inequality and strengthening economic development. نابرابری یکی از مهمترین مسائل در توسعه اقتصادی است. شواهد نشان می‌دهد نابرابری تأثیر مستقیمی بر رشد (به دلیل کاهش تقاضای داخلی)، تمرکز ثروت، فرصت‌های اقتصادی افراد، انسجام اجتماعی، رفاه، جرم و جنایت (به دلیل احساس بی‌عدالتی اجتماعی) دارد. بنابراین، نابرابری بیش از حد برای توسعه اقتصادی مضر است و می‌تواند بر اثربخشی کمک‌های توسعه اقتصادی نیز تأثیر بگذارد. نابرابری ممکن است بین افراد، گروه‌ها یا ملت‌ها باشد. نوعی از نابرابری مربوط به جنسیت است. نابرابری جنسیتی یک موضوع اقتصادی و حیاتی است. برای شکوفا شدن اقتصاد جهانی، باید زمینه‌ بازی مساوی برای زنان مانند مردان فراهم باشد. هدف مطالعه حاضر بررسی تأثیر جهانی شدن و کیفیت نهادها بر نابرابری جنسیتی، با تأکید بر نقش برابری سیاسی و سرمایه انسانی، در دوره زمانی ۲۰۰۸-۲۰۲۰ است. مطالعه حاضر با استفاده از روش گشتاورهای تعمیم‌یافته دومرحله‌ای (GMM) و داده‌های پانل کشورهای منتخب انجام شده است. نتایج حاکی از آن است که، تأثیر جهانی شدن بر نابرابری جنسیتی مثبت و معنادار، و تأثیر کیفیت نهادها، برابری سیاسی و سرمایه انسانی بر نابرابری جنسیتی منفی و معنادار است. یافته‌ها اهمیت بهبود کیفیت نهادها و ارتقای برابری‌های سیاسی و سرمایه انسانی را در کاهش نابرابری جنسیتی و تقویت توسعه اقتصادی برجسته می‌سازد

https://ecoj.tabrizu.ac.ir/article_21034_8e69b997845db544cc6cd8c88bfdb67b.pdf